Istnieją pewne narzędzia pozwalające sprawdzić, czy z daną nieruchomością wiążą się jakieś zadłużenia. Warto przyjrzeć się tym rozwiązaniom w szczególności w sytuacji, gdy planujemy zakupić nieruchomość.
Niezależnie od tego, jakiego rodzaju nieruchomość ma być przedmiotem transakcji, kupujący powinien zadbać o to, by sprawdzić jej stan prawny. W wyniku niedbalstwa można bowiem narazić się na poważne konsekwencje prawne i na przykład nieświadomie stać się dłużnikiem rzeczowym osoby trzeciej, która ustanowiła na nieruchomości hipotekę.
Zadłużenie nieruchomości może wynikać z różnych podstaw. Właściciel nieruchomości mógł na przykład zalegać z czynszem, który powinien był uiszczać do spółdzielni mieszkaniowej. Niestety w takiej sytuacji możliwości sprawdzenia zadłużenia lokalu są ograniczone. Ustawa Prawo spółdzielcze stanowi bowiem, że informacje dotyczące lokalu mogą uzyskać wyłącznie członek spółdzielni, jego małżonek i wierzyciel członka lub spółdzielni ma prawo przeglądać rejestr. Stąd przez zakupem nieruchomości należałoby zobowiązać jej dotychczasowego właściciela do przedłożenia zaświadczenia o niezaleganiu albo stanie zaległości z opłatami w spółdzielni. Podobnie wygląda sytuacji w przypadku wspólnot mieszkaniowych.
Jeżeli chodzi o obciążenia hipoteczne, najlepszym narzędziem do weryfikacji stanu prawnego nieruchomości są księgi wieczyste. Księgę wieczystą można przejrzeć osobiście w sądzie rejonowym właściwym ze względu na jej położenie albo poprzez portal teleinformatyczny, wyszukiwarkę ksiąg wieczystych dostępną na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.
Księga wieczysta to dokumentacja odzwierciedlająca stan prawny nieruchomości. Powinna być prowadzona dla każdej nieruchomości w kraju. Dzieli się na cztery działy, z których każdy dotyczy innych informacji. W dziale pierwszym znajdują się dane dotyczące samej nieruchomości, takie jak jej obszar, numer działki, ilość i rodzaj pomieszczeń w przypadku nieruchomości lokalowych. W dziale drugim wskazani są właściciele nieruchomości. W dziale trzecim widnieją prawa i roszczenia związane z nieruchomością, a w dziale czwartym – hipoteki.
Dla potencjalnego nabywcy istotna powinna być cała treść księgi wieczystej. Warto bowiem sprawdzić, czy osoba, która podaje się za właściciela nieruchomości faktycznie nim jest albo jaki metraż działki widnieje w publicznym rejestrze. W zakresie danych dotyczących położenia nieruchomości można wykorzystać również system informatyczny o nazwie Geoportal dostępny publicznie.
Szczególną uwagę potencjalny nabywca powinien jednak zwrócić na dział trzeci oraz czwarty księgi wieczystej, jeżeli chce dowiedzieć się więcej na temat zadłużenia nieruchomości. W dziale trzecim odkryje bowiem prawa i roszczenia związane z nieruchomością. Może na przykład dowiedzieć się, że nieruchomość obciążona jest prawem dożywocia, a więc że ktoś, jest uprawniony do mieszkania w niej aż do swojej śmierci. W dziale czwartym potencjalny kupiec uzyska informacje o hipotekach obciążających nieruchomość. Należy o tym pamiętać, bowiem hipoteka jest związana z nieruchomością i niejako przejdzie na nowego jej właściciela.
