Wybicie palca to częsty i dokuczliwy uraz. Może do niego dojść bardzo łatwo, np. podczas gry w futbol, piłkę ręczną czy siatkówkę, a nawet wykonywania codziennych obowiązków. W jego następstwie pojawiają się silny ból oraz obrzęk. Jak je złagodzić? Oto sposoby, z których możesz skorzystać, gdy palec jest wybity.
Co to znaczy, że palec jest wybity?
Jeśli palec u ręki lub u nogi jest wybity, w praktyce oznacza to, że doszło do zwichnięcia stawu paliczkowego. To sytuacja, w której siła urazu – np. uderzenia dłonią o twardą powierzchnię, przekroczy wytrzymałość więzadeł oraz torebki stawowej. W efekcie dochodzi do przemieszczenia końców kości paliczkowych względem siebie, i ich wysunięcia z fizjologicznej pozycji[1]. Jak się domyślasz, taka kontuzja jest bolesna i towarzyszą jej nieprzyjemne objawy. Dlatego wybity palec wymaga szybkiego udzielenia pierwszej pomocy, a także konsultacji ze specjalistą.
Objawy wybitego palca
Po czym rozpoznać, że doszło do uszkodzenia palca? Taki uraz daje objawy, które są dość łatwe do rozpoznania. Najważniejsze to:
- intensywny ból, który pojawia się tuż po kontuzji;
- odkształcenie stawu, który jest „wytrącony” ze swojej anatomicznej pozycji (np. jeśli uszkodzony został kciuk, może być on nienaturalnie odgięty);
- puchnięcie palca, czyli obrzęk;
- krwiak w okolicy urazu;
- upośledzenie ruchomości, czyli np. niemożność zgięcia palca lub jego wyprostowanie;
- bardzo często — drętwienie i mrowienie.
W takiej sytuacji należy koniecznie zgłosić się do lekarza. Specjalista upewni się, czy rzeczywiście doszło do wybicia palca dłoni czy stopy, m.in. na podstawie badania RTG. Jeżeli tak, nastawi zwichnięty staw, aby powrócił do prawidłowej pozycji anatomicznej. Następnie założy opatrunek gipsowy lub ortezę. Takie unieruchomienie sprawi, że palec szybko powróci do formy i będzie można rozpocząć rehabilitację.
Leczenie wybitego palca — jak radzić sobie z obrzękiem i bólem?
Najbardziej dotkliwymi objawami wskazującymi na zwichnięcie paliczka są bolesność w obrębie stawu oraz obrzęk. Warto więc sobie z nimi poradzić, zwłaszcza przed wizytą u specjalisty i przed założeniem ortezy. Co można i należy zrobić?
Istotne elementy to[2],[3]:
- zdjęcie z kończyny, która doznała urazu, wszelkich „przeszkadzających” obiektów — mogą to być np. buty, jeśli uraz dotyczy palca u nogi, lub biżuteria czy zegarek przy kontuzji palca dłoni;
- ochrona palca i stawu przed pogłębieniem urazu — najlepiej osiągnąć to poprzez ułożenie palca w maksymalnie komfortowej pozycji i jego usztywnienie, np. przy pomocy opatrunku uciskowego; Uwaga! Aby zapewnić stawowi optymalne odciążenie, należy unieruchomić również dwie sąsiadujące kości;
- uniesienie kończyny powyżej poziomu serca — dłoń można umieścić np. w temblaku; to przydatne, aby ograniczyć puchnięcie;
- schłodzenie obszaru urazu — np. przez okład z lodu (koniecznie zawiniętego w materiał) lub schłodzonego kompresu dla ograniczenia stanu zapalnego oraz obrzęku;
- zastosowanie środków przeciwbólowych — najczęściej podaje się je bezpośrednio na uraz. Można zastosować np. spray z diklofenakiem sodu, czyli lekiem z grupy NLPZ. W najwyższym stężeniu do stosowania miejscowego zawiera go np. preparat Diky Spray [4].
Po takim zaopatrzeniu uszkodzonego stawu należy udać się do lekarza. Jeżeli doszło do wybicia, konieczne będzie nastawienie palca, czyli wsunięcie paliczka na miejsce. W innym przypadku może dojść do powikłań. Po wizycie u ortopedy warto pamiętać o trzymaniu kończyny powyżej poziomu serca, zwłaszcza przez pierwsze 48 h po kontuzji [2], a w razie potrzeby sięgnąć po środki przeciwbólowe. Rekonwalescencja potrwa najpewniej kilka tygodni.
Artykuł we współpracy z Diky
[1] Sułko J. Zwichnięcie, Medycyna praktyczna dla pacjentów, dostęp online 25.05.23 r. https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/165512,zwichniecie
[2] Łęgosz P., Sarzyńska S., Małdyk P., Podstawowe zasady postępowania w leczeniu zachowawczym urazów związanych z rekreacyjnym uprawianiem sportu, Z praktyki ortopedy, 3 września 2019, NR 15, dostęp online 25.05.23 r.https://www.praktyczna-ortopedia.pl/artykul/podstawowe-zasady-postepowania-w-leczeniu-zachowawczym-urazow-zwiazanych-z-rekreacyjnym-uprawianiem-sportu
[3] Kwiatoń M., Zwichnięcia, skręcenia i złamania, Medycyna praktyczna dla pacjentów, dostęp online 25.05.23 r. https://www.mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc/207697,zwichniecia-skrecenia-i-zlamania
[4] Ulotka Diky 4% – aerozol na skórę – Diky spray, dostęp online: 14.06.2023
