Budzenie się z uczuciem „zastania” w stawach to dolegliwość, z którą spotyka się wiele osób i to nie tylko seniorów. Czasami jest to chwilowy dyskomfort, który mija po kilku ruchach, a innym razem nie ustaje i świadczy o tym, że w organizmie dzieje się coś poważniejszego. Poranna sztywność stawów może mieć różne przyczyny. Sprawdź, co może ją wywoływać, jak ją rozpoznać i kiedy warto zgłosić się do specjalisty.
Jak objawia się poranna sztywność stawów?
Poranna sztywność stawów to stan, w którym po przebudzeniu się i w czasie próby, np. wstania z łóżka lub przejścia do łazienki, pacjent czuje opór [1]. Po nocy stawy mogą wydawać się „zablokowane”, a wykonanie pierwszych ruchów wymaga większego wysiłku. Zazwyczaj objaw ten utrzymuje się krócej niż 30 minut i stopniowo ustępuje wraz z rozruszaniem ciała [2].
Sztywność stawów nie musi jednak występować wyłącznie rano. Często pojawia się także w ciągu dnia, np. po długim siedzeniu przy biurku, jeździe samochodem lub pracy w jednej pozycji. W takich sytuacjach uczucie dyskomfortu znika po kilku ruchach lub krótkiej aktywności fizycznej [1].
Skąd bierze się poranna sztywność stawów?
Na ograniczenie ruchomości stawów o poranku wpływa wiele czynników. Jednym z głównych powodów jest zmniejszona aktywność fizyczna. Dotyczy to zwłaszcza osób, które prowadzą siedzący tryb życia. Znaczenie mają również nadwaga i otyłość, które zwiększają obciążenie układu ruchu. Istotną rolę odgrywa także dieta uboga w składniki wspierające dobrą kondycję kości i chrząstek stawowych, np. witaminy A, C, D, E i K oraz z grupy B, kolagen i kwas hialuronowy [1,2].
Poranna sztywność stawów bywa jednym z pierwszych objawów zmian zwyrodnieniowych u osób starszych. W ich przebiegu dochodzi do pogorszenia jakości chrząstki stawowej i zmniejszenia ilości mazi stawowej, która odpowiada za „poślizg” w stawie. Dodatkowo wzrasta poziom substancji prozapalnych, co nasila uczucie sztywności, zwłaszcza po okresie nocnego bezruchu [1].
Kiedy poranna sztywność w stawach jest objawem choroby?
Czasami oprócz porannej sztywności w stawach mogą pojawić się objawy towarzyszące, np. [2]:
- silny lub promieniujący ból;
- obrzęk i deformacje stawów;
- uczucie przewlekłego zmęczenia;
- siniaki na ciele;
- zawroty głowy lub omdlenia.
W takich przypadkach konieczna jest konsultacja lekarska i dokładna diagnostyka, ponieważ mogą to być objawy poważnej choroby [2].
Przy jakich chorobach występuje poranna sztywność stawów?
Jedną z najczęstszych przyczyn odczuwanej o poranku sztywności stawów jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). W tym przypadku ten objaw utrzymuje się znacznie dłużej, bo często przez ponad godzinę po przebudzeniu. Dodatkowo pojawiają się symetryczne bóle i obrzęk, najczęściej w obrębie małych stawów rąk i stóp. RZS jest chorobą przewlekłą o podłożu autoimmunologicznym i może prowadzić do poważnych powikłań, w tym niepełnosprawności, jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana i leczona [3].
Natomiast tzw. sztywność startowa, która pojawia się po przebudzeniu lub po dłuższym bezruchu, jest charakterystyczna dla choroby zwyrodnieniowej stawów. Zazwyczaj trwa krótko i ustępuje po rozruszaniu stawu. Oprócz tego można odczuwać ból oraz trudności w wykonaniu pełnego zakresu ruchu, np. przy zginaniu lub prostowaniu kolana. Choroba ta prowadzi do stopniowego uszkadzania chrząstki oraz innych elementów stawu, co ogranicza jego ruchomość [4].
Ponadto sztywność poranna stawów bywa objawem toczących się w organizmie stanów zapalnych. Jej przyczyny mogą mieć związek z takimi chorobami, jak np. [2]:
- dna moczanowa;
- łuszczycowe zapalenie stawów;
- młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów;
- toczeń rumieniowaty układowy;
- zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
Dlatego, jeśli ten objaw utrzymuje się długo, nasila się lub towarzyszą mu inne dolegliwości, sytuacja wymaga wizyty u lekarza, który przeprowadzi pełną diagnostykę (prześwietlenie stawów i badania laboratoryjne), a następnie wskaże odpowiednie metody leczenia [2]. Wczesna reakcja i odpowiednia opieka specjalisty zwiększają szanse na zahamowanie postępu choroby i poprawę jakości życia.
Artykuł na zlecenie marki DIKY
Bibliografia
1. Radlak K., Sztywność stawów, Portal Fizjoterapeuty, 2021, witryna internetowa: https://fizjoterapeuty.pl/ortopedia/sztywnosc-stawow.html (dostęp: 24.03.2026).
2. Radlak K., Poranna sztywność stawów, Portal Fizjoterapeuty, 2023, witryna internetowa: https://fizjoterapeuty.pl/schorzenia/poranna-sztywnosc-stawow.html (dostęp: 24.03.2026).
3. Filipowicz-Sosnowska A., Goncerz G., Reumatoidalne zapalenie stawów, Medycyna praktyczna dla lekarzy, 2023, witryna internetowa: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.16.1. (dostęp: 24.03.2026).
4. Guła Z., Korkosz M., Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza), Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2023, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/65000,choroba-zwyrodnieniowa-stawow-artroza (dostęp: 24.03.2026).
